Cách chữa thoái hóa đốt sống cổ đi theo hướng bảo tồn trước: điều chỉnh tư thế, dùng thuốc để cắt đợt đau cấp và vật lý trị liệu để giải phóng chèn ép rễ thần kinh. Phẫu thuật chỉ đặt ra khi bảo tồn thất bại hoặc khi tủy sống đã bị chèn ép. Chọn hướng nào phụ thuộc vào việc thoái hóa của bạn đã chạm tới đâu: còn dừng ở khớp và cơ, đã lấn vào rễ thần kinh gây tê tay hay đã ép tới tủy sống. Bệnh tự nó không nguy hiểm với phần lớn người mắc. Chỉ một phần nhỏ tiến tới chèn ép tủy cổ, tầng duy nhất có nguy cơ để lại khiếm khuyết thần kinh khó hồi phục nếu can thiệp muộn. Cấu trúc đã thoái hóa không trở lại như ban đầu, nên mục tiêu thực tế của điều trị là kiểm soát cơn đau, giữ tầm vận động và ngăn tổn thương tiến sang mức nặng hơn.

Bài viết đi từ 3 mức độ dấu hiệu nhận biết, tới mức độ nguy hiểm của bệnh, cơ chế khiến cổ thoái hóa lại gây tê tay, tình trạng ở người trẻ và các cách chữa đang có.

Thoái hóa đốt sống cổ gây đau vai gáy và tê tay ở người trưởng thành

Cách nhận biết thoái hóa đốt sống cổ theo 3 mức độ

Thoái hóa đốt sống cổ biểu hiện theo 3 mức tăng dần: đau và cứng cổ tại chỗ, đau lan kèm tê xuống tay, rồi các dấu hiệu chèn ép tủy sống. Xác định mình đang ở mức nào quan trọng hơn việc gọi tên bệnh, vì mỗi mức có tiên lượng riêng và hướng xử trí riêng.

3 mức độ thoái hóa đốt sống cổ từ đau cổ tới chèn ép tủy

Cột sống cổ gồm 7 đốt, đánh số từ C1 đến C7, nối với nhau bằng đĩa đệm và hệ dây chằng. Thoái hóa đốt sống cổ là quá trình các cấu trúc này hao mòn theo thời gian: đĩa đệm mất nước rồi xẹp xuống, dây chằng xơ cứng lại, rìa thân đốt sống mọc thêm gai xương. Tổn thương tập trung nhiều nhất ở đoạn C5-C6 và C6-C7, vì đây là nơi chịu lực xoay và cúi lớn nhất mỗi ngày.

Bảng dưới đây thể hiện các mức độ đi từ nhẹ tới nặng được phòng khám MBJ tổng hợp.

Mức độ	Dấu hiệu điển hình	Cấu trúc bị ảnh hưởng	Việc cần làm
Mức 1 (đau cổ tại chỗ)	Đau âm ỉ vùng cổ gáy, cứng cổ buổi sáng, lục cục khi xoay đầu	Khớp và cơ vùng cổ, chưa chạm tới thần kinh	Chỉnh tư thế, theo dõi, đi khám nếu kéo dài
Mức 2 (bệnh rễ thần kinh cổ)	Đau lan xuống vai và cánh tay, tê bì bàn tay, yếu nhẹ một nhóm cơ	Rễ thần kinh bị chèn tại lỗ liên hợp	Khám chuyên khoa, điều trị bảo tồn có mục tiêu
Mức 3 (bệnh tủy cổ)	Vụng tay, đi loạng choạng, dấu Lhermitte, rối loạn tiểu tiện	Tủy sống trong ống sống cổ	Đi khám ngay, không trì hoãn

Mức 1: đau và cứng cổ tại chỗ

Ở mức nhẹ nhất, cơn đau nằm gọn trong vùng cổ gáy và không vượt quá vai. Bạn thấy cổ đơ cứng sau khi ngủ dậy, phải mất chừng 10-15 phút mới xoay đầu thoải mái. Khi quay cổ có thể nghe tiếng lục cục do các mặt khớp thoái hóa cọ vào nhau.

Chi tiết thời gian cứng cổ đáng để bạn để ý, vì nó tách được hai nhóm bệnh khác hẳn nhau. Cứng khớp do thoái hóa thường giãn ra trong vòng 30 phút sau khi vận động nhẹ. Cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 60 phút lại là dấu hiệu gợi ý nhóm bệnh viêm khớp. Hai nhóm này điều trị theo hai hướng hoàn toàn khác nhau.

Cơn đau ở mức này thường tăng lên vào cuối ngày làm việc, sau nhiều giờ giữ đầu ở một tư thế. Nó cũng tăng khi bạn ngửa cổ nhìn lên cao hoặc xoay đầu hết tầm để lùi xe. Đau giảm khi nghỉ và khi thay đổi tư thế thường xuyên.

Tầng này chiếm đa số, cấu trúc thoái hóa đã có nhưng nó chưa lấn vào khoảng trống dành cho thần kinh, nên phần lớn trường hợp cải thiện tốt chỉ với điều chỉnh tư thế cùng vật lý trị liệu. Điều cần tránh ở giai đoạn này là coi cơn đau âm ỉ như chuyện đương nhiên của tuổi tác rồi bỏ mặc nó nhiều năm.

Mức 2: đau lan và tê xuống tay

Mức 2 bắt đầu khi rễ thần kinh cổ bị chèn ép. Cơn đau không còn nằm yên ở cổ mà chạy theo một đường xác định xuống vai, cánh tay rồi tới bàn tay, kèm theo tê bì hoặc cảm giác châm chích như kiến bò ở một vài ngón tay.

Điểm phân biệt quan trọng nhất với mức 1 là tính chất “theo đường”. Đau do cơ thì lan mờ, khó chỉ đúng ranh giới. Đau do rễ thần kinh thì chạy thành một dải rõ đến mức bạn thường vẽ được đường đi của nó trên tay mình. Triệu chứng tăng lên khi ngửa cổ hoặc nghiêng đầu về phía bên đau, vì 2 động tác này làm hẹp thêm lỗ liên hợp. Nhiều người tự phát hiện một mẹo giảm đau kỳ lạ: đưa tay lên đặt sau đầu thì dễ chịu hơn hẳn. Tư thế ấy làm chùng bớt sức căng lên rễ thần kinh đang bị chèn, nên cơn đau dịu xuống thật.

Ở mức này còn có thể xuất hiện yếu cơ nhẹ, thường chỉ ở một nhóm cơ nhất định chứ không yếu cả tay. Bạn có thể thấy mình mở nắp chai khó hơn trước. Hoặc giơ tay lên cao một lúc là mỏi nhanh bất thường.

Mức 3: dấu hiệu chèn ép tủy sống

Mức 3 xảy ra khi tủy sống trong ống sống cổ bị chèn ép, chứ không còn là rễ thần kinh. Dấu hiệu đặc trưng không phải đau dữ dội hơn, mà là mất sự khéo léo: cài cúc áo lâu hơn trước, cầm đũa vụng đi, đánh rơi đồ vật khỏi tay mà không hiểu vì sao.

Một dấu hiệu khác khá đặc trưng là cảm giác như có luồng điện chạy dọc cột sống khi bạn cúi cổ xuống, gọi là dấu Lhermitte. Muộn hơn nữa, tủy bị chèn ảnh hưởng cả 2 chân: dáng đi mất vững, phải nhìn xuống chân khi bước, đi trong bóng tối thấy chệnh choạng. Rối loạn tiểu tiện là biểu hiện xuất hiện sau cùng và nặng nhất.

Bệnh tủy cổ do thoái hóa là tầng ít gặp nhất trong 3 tầng, nhưng lại là tầng tiến triển nặng dần theo năm tháng nếu không can thiệp. Đây cũng là tầng mà chậm trễ có thể để lại khiếm khuyết thần kinh khó hồi phục, vì tế bào thần kinh của tủy sống không tái sinh như mô cơ.

Nếu tê hoặc yếu tay chân xuất hiện đột ngột, bạn hay đánh rơi đồ vật, đi lại loạng choạng hoặc bắt đầu khó kiểm soát tiểu tiện, hãy đi khám chuyên khoa thần kinh cột sống ngay thay vì chờ xem có tự đỡ hay không.

Thoái hóa đốt sống cổ có nguy hiểm không?

Thoái hóa đốt sống cổ không nguy hiểm với phần lớn người mắc. Nguy hiểm chỉ xuất hiện khi gai xương cùng dây chằng dày lên lấn vào khoảng trống vốn dành cho rễ thần kinh hoặc tủy sống. Mức lấn đó, chứ không phải mức độ đau, mới là thứ quyết định hậu quả.

Gai xương làm hẹp lỗ liên hợp và chèn ép rễ thần kinh cột sống cổ

Nhiều người đọc xong một bài về thoái hóa cột sống thì lo hơn lúc chưa đọc, vì chữ “liệt vĩnh viễn” bị đặt ngay cạnh chẩn đoán. Hai thứ đó có liên quan, nhưng cách nhau nhiều bậc. Các biến chứng thực sự cần theo dõi gồm:

Thoát vị đĩa đệm cổ: đĩa đệm đã mất nước dễ nứt vòng xơ, nhân nhầy thoát ra ngoài rồi chèn vào rễ thần kinh hoặc tủy. Đây là lúc thoái hóa chuyển thành thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.
Hẹp lỗ liên hợp: gai xương thu hẹp đường ra của rễ thần kinh, gây đau lan và tê tay dai dẳng.
Hẹp ống sống cổ: gai xương phía sau thân đốt cùng dây chằng vàng dày lên làm hẹp đường đi của tủy, dẫn tới bệnh tủy cổ.
Đau mạn tính và mất ngủ: ít được xếp vào nhóm nguy hiểm nhưng lại là thứ ảnh hưởng chất lượng sống nhiều nhất trên thực tế.

Vậy cái gì hồi phục được, cái gì không? Đau cơ, co thắt cơ và hạn chế tầm vận động đều phục hồi tốt, kể cả khi đã kéo dài nhiều tháng. Triệu chứng do chèn ép rễ thần kinh thường cải thiện đáng kể khi giải phóng được chèn ép, dù có thể để lại tê nhẹ. Riêng tổn thương tủy sống kéo dài thì khả năng phục hồi kém hơn hẳn. Đó chính là lý do mức 3 cần được phát hiện sớm.

Còn cấu trúc xương đã thoái hóa thì sao? Gai xương không tiêu đi, đĩa đệm không đầy nước trở lại. Nhưng điều này ít đáng lo hơn người ta tưởng. Mục tiêu điều trị là giữ cho khoảng trống của thần kinh đủ rộng và giữ cho cổ vận động được. Xóa hình ảnh trên phim chưa bao giờ là đích đến.

Vì sao thoái hóa đốt sống cổ chèn dây thần kinh và gây tê tay?

Cổ thoái hóa gây tê tay vì các rễ thần kinh điều khiển cảm giác và vận động của cánh tay đều xuất phát từ cột sống cổ. Chúng chui ra qua những khe hẹp giữa 2 đốt sống, gọi là lỗ liên hợp. Khi khe đó bị thu hẹp, tín hiệu thần kinh bị nhiễu, nơi bạn cảm nhận được sự cố lại nằm ở tay chứ không phải ở cổ.

Chuỗi diễn biến đi qua 4 bước:

Đĩa đệm mất nước và xẹp xuống, làm 2 thân đốt sống áp sát vào nhau
Cơ thể phản ứng bằng cách mọc gai xương ở rìa đốt để tăng độ vững
Gai xương cùng dây chằng dày lên chiếm mất một phần lỗ liên hợp
Cuối cùng rễ thần kinh đi qua đó bị ép, gây đau lan, tê bì và yếu cơ đúng theo vùng mà rễ ấy phụ trách

Trước hết là chuyện rễ nào bị chèn thì tê ở đâu. Sau đó tới cách phân biệt tê tay do cổ với một nguyên nhân rất hay bị nhầm, đó là hội chứng ống cổ tay.

Cách nhận biết rễ thần kinh nào bị chèn qua vị trí bị tê

Mỗi rễ thần kinh cổ phụ trách một vùng da và một nhóm cơ riêng, nên vị trí tê nói khá chính xác tầng đốt sống đang có vấn đề. Người tê ngón cái và người tê ngón út không cùng một rễ bị chèn. Khác biệt đó đổi cả hướng chẩn đoán lẫn vị trí cần can thiệp.

Rễ bị chèn	Đau lan tới	Tê ở vùng	Nhóm cơ thường yếu
C5	Vai và mặt ngoài cánh tay trên	Vùng vai, mặt ngoài cánh tay	Cơ delta, khó dang tay ngang vai
C6	Mặt ngoài cánh tay xuống cẳng tay	Ngón cái và ngón trỏ	Cơ nhị đầu và cơ duỗi cổ tay
C7	Mặt sau cánh tay xuống cẳng tay	Ngón giữa	Cơ tam đầu, khó duỗi thẳng khuỷu
C8	Mặt trong cẳng tay	Ngón áp út và ngón út	Các cơ nhỏ bàn tay, giảm lực cầm nắm

Ranh giới giữa các vùng trong bảng chỉ mang tính xấp xỉ, vì hai rễ liền kề luôn chi phối chồng lấn lên nhau. Bảng dùng để định hướng khi bạn mô tả triệu chứng cho bác sĩ, không dùng để tự chẩn đoán tầng tổn thương của mình.

Rễ thần kinh cổ C5 đến C8 chi phối cảm giác cánh tay và bàn tay

Bảng này có giá trị thực dụng ngay tại phòng khám. Khi bạn mô tả được đúng ngón nào tê thay vì nói chung là “tê cả bàn tay”, bác sĩ khoanh vùng được tầng nghi ngờ trước cả khi chụp phim, rồi biết cần soi kỹ đoạn nào trên ảnh MRI. Trong thực tế C6 và C7 là hai rễ hay bị ảnh hưởng nhất, khớp với việc thoái hóa tập trung ở đoạn C5-C6 và C6-C7.

Phân biệt tê tay do thoái hóa cột sống cổ với hội chứng ống cổ tay

Tê tay không phải lúc nào cũng xuất phát từ cổ. Nguyên nhân hay bị nhầm nhất là hội chứng ống cổ tay, tình trạng dây thần kinh giữa bị chèn ngay tại cổ tay. Có 3 điểm giúp bạn hình dung mình đang nghiêng về bên nào trước khi đi khám.

Vùng tê: hội chứng ống cổ tay gây tê ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngoài ngón áp út. Vùng tê hầu như không vượt lên quá cổ tay. Tê do rễ cổ thì chạy thành dải dài từ cổ hoặc vai xuống.
Thời điểm nặng lên: ống cổ tay hành nhiều về đêm, làm bạn tỉnh giấc và phải vẩy tay cho đỡ. Tê do cổ tăng khi ngửa cổ, nghiêng đầu hoặc giữ một tư thế cổ lâu.
Triệu chứng đi kèm: tê do cổ thường có tiền sử đau mỏi cổ gáy đi trước hoặc đi cùng. Hội chứng ống cổ tay có thể xuất hiện đơn độc, không kèm đau cổ.

Hai bệnh này hoàn toàn có thể cùng tồn tại trên một người, nhất là ở nhóm làm việc bàn giấy nhiều năm. Đó là lý do bác sĩ dùng điện cơ khi triệu chứng lẫn lộn, thay vì đoán dựa trên mô tả.

Xem thêm: Thoát vị đĩa đệm chèn dây thần kinh: triệu chứng và điều trị

Thoái hóa đốt sống cổ ở người trẻ có xảy ra không?

Người trẻ hoàn toàn có thể bị thoái hóa đốt sống cổ, nhưng phần lớn cơn đau cổ ở tuổi 20-30 lại chưa phải do thoái hóa cấu trúc. Chúng đến từ rối loạn cơ và tư thế, một nhóm nguyên nhân phục hồi tốt hơn nhiều nếu được nhận đúng tên.

Thủ phạm quen thuộc là tư thế cúi cổ kéo dài, thứ đã có tên riêng trong tiếng Anh là “text neck”. Đầu người nặng chừng 4 đến 5 kg khi giữ thẳng trục. Cúi về trước bao nhiêu, tải trọng dồn lên cơ cổ và đĩa đệm tăng lên bấy nhiêu. Nhân con số đó với tám tiếng mỗi ngày, kéo dài nhiều năm liền. Kết quả là một cột sống cổ già hơn tuổi khai sinh.

Người trẻ cúi cổ làm việc với laptop đặt thấp gây tăng tải lên cột sống cổ

Nhóm nghề chịu rủi ro cao không chỉ có nhân viên văn phòng. Thợ cắt tóc, nha sĩ, thợ may, tài xế đường dài cùng người làm nông đều phải giữ đầu ở một tư thế gập hoặc ngửa suốt nhiều giờ mỗi ngày. Điểm chung của họ nằm ở số giờ cột sống cổ bị khóa trong một góc cố định. Lao động nặng hay nhẹ ít ảnh hưởng hơn nhiều.

Chuyện ngược lại cũng hay xảy ra. Một người 30 tuổi đi chụp phim vì đau vai gáy, nhận kết quả ghi “thoái hóa cột sống cổ”, rồi tin rằng mình đã mang bệnh mạn tính từ đây. Nhưng đĩa đệm bắt đầu mất nước từ khoảng tuổi 30, nên dấu hiệu thoái hóa mức nhẹ trên phim ở tuổi này không phải chuyện lạ. Nó xuất hiện ở rất nhiều người không hề có triệu chứng gì. Dòng chữ trên phim không chắc chắn là nguyên nhân của cơn đau. Điều trị đúng ở nhóm này thường là chỉnh tư thế, tập cơ vùng cổ vai và giải quyết co thắt cơ. Đổ công vào một tình trạng thoái hóa mà cơ thể vẫn đang dung nạp tốt thì hiếm khi làm cơn đau biến mất.

Vậy khi nào người trẻ nên đi khám thay vì tự chỉnh tư thế tiếp? Khi đau cổ kéo dài quá vài tuần dù đã sửa chỗ ngồi và ngủ nghỉ hợp lý. Hoặc khi bắt đầu có tê lan xuống tay. Tê xuống tay ở tuổi trẻ không phải chuyện bình thường và cần được khám.

Xem thêm: Thoái hóa cột sống ở người trẻ: vì sao mắc sớm và khi nào cần lo

3 cách chữa thoái hóa đốt sống cổ

Cách chữa thoái hóa đốt sống cổ đi theo hướng bảo tồn trước, phẫu thuật sau. Điều trị bảo tồn nghĩa là các phương pháp không mổ: chỉnh tư thế, dùng thuốc khi cần, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Việc chọn phương pháp nào phụ thuộc vào bạn đang ở mức nào trong 3 mức đã nói ở đầu bài.

Cấu trúc đã thoái hóa không trở lại như ban đầu. Không phương pháp nào hiện có làm được điều đó, kể cả phẫu thuật. Mục tiêu thực tế của điều trị là 3 thứ: kiểm soát cơn đau, giữ tầm vận động của cổ và ngăn tổn thương tiến sang mức nặng hơn. Các phần tiếp theo đi từ việc bạn tự làm được mỗi ngày, tới thuốc, tới trị liệu chuyên sâu.

1. Điều chỉnh tư thế và thói quen hằng ngày

Chỉnh tư thế là nền của mọi phương pháp còn lại. Nhiều người xếp nó xuống hàng phụ, đó là chỗ hỏng. Lý do đơn giản: nếu tải trọng sai vẫn lặp lại tám tiếng mỗi ngày thì nó sẽ dựng lại vấn đề sau mỗi đợt điều trị, dù đợt đó có hiệu quả đến đâu.

Vị trí màn hình: đặt cạnh trên màn hình ngang tầm mắt để bạn nhìn thẳng thay vì cúi. Dùng laptop lâu thì nên kê máy lên và dùng bàn phím rời.
Gối khi ngủ: chọn gối thấp, đủ để giữ cổ thẳng trục với thân khi nằm ngửa hoặc nằm nghiêng. Gối quá cao ép cổ gập suốt đêm.
Nhịp nghỉ: đứng dậy và đổi tư thế sau mỗi khoảng làm việc dài, thay vì ngồi liền mạch tới lúc mỏi mới đứng lên.
Động tác cần tránh: xoay hoặc lắc cổ đột ngột, nhất là khi đang đau. Mang vác nặng lệch một bên vai cũng kéo cổ lệch theo.
Vận động đều: đi bộ và bơi giúp duy trì tuần hoàn cùng sức bền của nhóm cơ giữ cổ, mà không dồn lực lên đĩa đệm.

Xem thêm: Bài tập thể dục thoái hóa cột sống: hướng dẫn chi tiết từ chuyên gia phục hồi chức năng

2. Thuốc và can thiệp theo chỉ định bác sĩ

Thuốc trong thoái hóa đốt sống cổ dùng để cắt đợt đau cấp. Nó không làm chậm được quá trình thoái hóa. Các nhóm thường được bác sĩ cân nhắc gồm thuốc giảm đau thông thường, thuốc kháng viêm không steroid và thuốc giãn cơ khi có co thắt cơ rõ. Mọi loại đều cần chỉ định, vì nhóm kháng viêm có thể ảnh hưởng dạ dày và thận khi dùng kéo dài.

Với trường hợp đau do chèn ép rễ nặng mà thuốc uống không kiểm soát được, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc tiêm corticosteroid ngoài màng cứng. Thủ thuật này cần cơ sở có phương tiện dẫn đường hình ảnh. Nó không được áp dụng đại trà.

Về các mẹo dân gian như đắp lá ngải cứu, chườm rượu thuốc hay xoa dầu nóng, hiện chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy chúng thay đổi được diễn tiến bệnh. Chúng có thể làm dễ chịu tạm thời, nhưng dùng thay cho thăm khám thì rủi ro nằm ở chỗ bỏ lỡ giai đoạn chèn ép thần kinh còn can thiệp tốt.

Xem thêm: Thoái hóa cột sống có châm cứu được không

3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu nhắm vào 4 mục tiêu mà thuốc không làm được: giảm áp lực lên rễ thần kinh, gỡ co thắt của nhóm cơ quanh cổ, phục hồi tầm vận động đã mất và chống teo cơ tay khi đã có yếu cơ. Đây là hướng điều trị chính cho mức 1 và mức 2, cũng là phần MBJ tập trung.

Kỹ thuật viên thực hiện vật lý trị liệu vùng cổ vai gáy cho người thoái hóa đốt sống cổ

Tại MBJ, thoái hóa đốt sống cổ được xử lý bằng phác đồ điều trị cá nhân hóa theo 4 bước: thăm khám và chẩn đoán, xây dựng phác đồ theo tầng tổn thương, điều trị bằng thiết bị công nghệ cao, rồi phục hồi chức năng cùng theo dõi. Việc chọn thiết bị dựa trên chỉ định thực tế của từng máy chứ không dùng chung một tổ hợp cho mọi người.

Thiết bị	Cơ chế chính	Phù hợp với tình trạng
Giường kéo giãn cột sống DTS	Kéo giãn theo chu kỳ do máy tính kiểm soát, tạo áp lực âm làm rộng lỗ liên hợp	Hẹp lỗ liên hợp, tê bì tay do chèn ép rễ
SpineFlex Therapy	Giảm áp lực nội đĩa đệm, giải phóng chèn ép rễ, tăng nuôi dưỡng đĩa đệm	Thoái hóa đốt sống chèn ép thần kinh gây đau cổ vai cánh tay
Laser cường độ cao thế hệ IV	Ức chế dẫn truyền đau, kháng viêm, giãn cơ sâu tới 10cm	Đau cổ vai gáy, viêm quanh rễ thần kinh bị chèn
Tecar Therapy	Sinh nhiệt sâu bằng điện từ trường, tăng tuần hoàn và giảm đau đa điểm	Co thắt cơ vùng cổ vai gáy, đau mạn tính
Từ trường siêu dẫn EMS	Sóng từ trường xuyên tới 18cm, tác động trực tiếp vào rễ thần kinh sâu	Chèn ép rễ thần kinh sâu, thoái hóa mức nặng
Điện xung ES	Ức chế đường truyền tín hiệu đau, kích thích co duỗi cơ thụ động	Đau lan xuống tay kèm yếu hoặc teo cơ
Siêu âm đa tần Chattanooga	Nhiệt sâu và xoa bóp vi thể, phá kết dính, làm mềm mô xơ	Cứng cổ kéo dài, tổn thương mô mềm quanh cột sống cổ

Bên cạnh nhóm thiết bị trên, trị liệu nắn chỉnh thần kinh cột sống giúp điều chỉnh các đốt sống sai lệch và cải thiện tư thế cổ, còn chiếu hồng ngoại vi kim đa điểm được dùng để làm mềm cơ trước khi bước vào các kỹ thuật sâu hơn. Hiệu quả của cả phác đồ phụ thuộc vào tầng tổn thương cùng mức độ tuân thủ, nên cần thăm khám trước để biết tổ hợp nào phù hợp với bạn.

Kéo giãn và nắn chỉnh cột sống cổ không phải lựa chọn cho mọi trường hợp. Khi đã có dấu hiệu chèn ép tủy ở mức 3, loãng xương nặng, chấn thương cột sống hay khối u vùng cột sống, hai kỹ thuật này thuộc nhóm chống chỉ định và cần được bác sĩ đánh giá trước bằng hình ảnh.

Khi nào bác sĩ cân nhắc phẫu thuật?

Phẫu thuật được đặt ra khi điều trị bảo tồn đã thực hiện đủ lâu mà triệu chứng không cải thiện, khi cơ tay yếu dần theo thời gian, khi hình ảnh cho thấy tủy sống bị chèn ép kèm biểu hiện lâm sàng tương ứng. Mục tiêu của mổ là giải phóng chèn ép, không phải xóa thoái hóa.

Chỉ một phần nhỏ người bị thoái hóa đốt sống cổ đi tới chỉ định phẫu thuật. Phần lớn trường hợp bệnh rễ thần kinh cổ cải thiện dần theo thời gian mà không cần can thiệp đặc hiệu, theo tài liệu bệnh học của Viện Hàn lâm Phẫu thuật viên Chỉnh hình Hoa Kỳ. Điều đó không có nghĩa nên chờ đợi, vì vẫn cần loại trừ chèn ép tủy trước. Với người ở mức 1 và mức 2, hướng đi hợp lý vẫn là điều trị bảo tồn có mục tiêu và theo dõi định kỳ, thay vì lo lắng về một khả năng chưa xảy ra.

Câu hỏi thường gặp

Thoái hóa đốt sống cổ có gây đau đầu và chóng mặt không?

Có, đau đầu vùng sau gáy khá thường gặp, do cơ vùng cổ căng kéo dài cùng kích thích các nhánh thần kinh chi phối vùng chẩm. Chóng mặt cũng có thể xuất hiện nhưng ít đặc hiệu hơn, nên cần loại trừ các nguyên nhân khác như rối loạn tiền đình hay huyết áp trước khi quy cho cột sống cổ.

Bị thoái hóa đốt sống cổ nên nằm gối cao hay gối thấp?

Nên nằm gối thấp, tiêu chí là giữ được cổ thẳng trục với thân mình. Không có con số centimet nào đúng cho mọi người. Nằm ngửa thì gối vừa lấp khoảng lõm sau gáy; nằm nghiêng thì gối cần cao bằng khoảng cách từ vai lên tai. Gối quá cao ép cổ gập suốt đêm và khiến sáng dậy cứng cổ nặng hơn.

Có nên xoay hoặc bẻ cổ cho kêu không?

Không nên tự bẻ cổ cho kêu, nhất là bằng động tác giật nhanh. Tiếng kêu không phản ánh việc khớp đã “vào đúng chỗ”, trong khi lực giật đột ngột lên một cột sống cổ đang thoái hóa có thể làm nặng thêm chèn ép thần kinh. Nếu cổ căng cứng, hãy chọn các động tác kéo giãn chậm và giữ tư thế.

Bị thoái hóa đốt sống cổ có tập gym được không?

Tập được, với điều kiện tránh nhóm bài dồn tải trực tiếp lên cột sống cổ và chọn đúng giai đoạn. Các bài gánh tạ sau gáy, nâng tạ qua đầu hay tư thế cúi cổ kéo dài nên được thay bằng bài tập cho nhóm cơ giữ cổ và cơ lưng trên. Đang trong đợt đau cấp hoặc đang có tê tay thì nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.

Kết luận

Cầm tờ kết quả ghi “thoái hóa cột sống cổ”, điều bạn cần biết là thoái hóa của mình đã chạm tới đâu: còn dừng ở khớp và cơ, đã lấn vào rễ thần kinh hay đã ép tới tủy sống. Bệnh nặng hay nhẹ nói chung là một câu hỏi ít giúp ích hơn nhiều. 3 câu trả lời đó dẫn tới 3 hướng xử trí khác nhau. Đó cũng là lý do bài viết này bắt đầu bằng việc phân mức thay vì liệt kê triệu chứng.

Với đa số người đang ở mức 1 và mức 2, hướng đi thực tế nhất vẫn là sửa lại tải trọng hằng ngày lên cổ, kết hợp vật lý trị liệu có mục tiêu để giải phóng chèn ép và giữ tầm vận động. Cấu trúc thoái hóa thì không quay ngược lại được, nhưng một chiếc cổ hết đau và vận động bình thường là mục tiêu nằm trong tầm với của phần lớn trường hợp.

Nếu cơn tê đã chạy xuống tay, việc nên làm sớm là đi khám để biết rễ thần kinh nào đang bị chèn, thay vì tự tìm cách chữa thoái hóa đốt sống cổ tại nhà.

Tài liệu tham khảo

Mayo Clinic. Cervical spondylosis – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cervical-spondylosis/symptoms-causes/syc-20370787 (truy cập tháng 08/2026)
OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons. Cervical Radiculopathy (Pinched Nerve). https://www.orthoinfo.org/en/diseases–conditions/cervical-radiculopathy-pinched-nerve/ (truy cập tháng 08/2026)
OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons. Cervical Spondylotic Myelopathy (Spinal Cord Compression). https://www.orthoinfo.org/en/diseases–conditions/cervical-spondylotic-myelopathy-spinal-cord-compression/ (truy cập tháng 08/2026)
American Academy of Physical Medicine and Rehabilitation. Cervical Radiculopathy – PM&R KnowledgeNow. https://now.aapmr.org/cervical-radiculopathy (truy cập tháng 08/2026)
NHS. Cervical spondylosis. https://www.nhs.uk/conditions/cervical-spondylosis/ (truy cập tháng 08/2026)

MBJ Team

Đội ngũ chuyên gia y tế tại Phòng khám MBJ với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp và phục hồi chức năng. Chúng tôi cung cấp thông tin sức khỏe chính xác, dựa trên bằng chứng lâm sàng – giúp bạn hiểu đúng và chủ động hơn trong việc chăm sóc cột sống.

⚠️ Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo về mặt y khoa. Để hiểu rõ tình trạng bệnh lý của bản thân, bạn đọc nên đến các trung tâm y tế hoặc phòng khám chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn điều trị phù hợp. Không nên tự ý áp dụng phác đồ điều trị khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ.

Đã kiểm duyệt bởi BS CKI Vũ Thị Minh Nguyệt – Giám đốc chuyên môn phòng khám MBJ