Trị liệu kéo giãn cột sống hoạt động thế nào và ai phù hợp?

Trị liệu kéo giãn cột sống dùng lực kéo dọc theo trục cột sống, được máy định lượng theo trọng lượng cơ thể, để làm giảm áp lực bên trong đĩa đệm và giải phóng rễ thần kinh đang bị chèn ép. Phương pháp cho kết quả tốt ở nhóm thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống mức độ nhẹ đến vừa, nhưng chỉ khi bạn đã được loại trừ các chống chỉ định như loãng xương nặng, u hoặc lao cột sống, hội chứng đuôi ngựa. Điều ít được nói tới là hiệu ứng giảm áp chỉ tồn tại trong và ngay sau buổi kéo, nên giá trị thật của phương pháp nằm ở việc lặp đủ một liệu trình 10 đến 20 buổi chứ không nằm ở một lần kéo.

Bài viết đi từ cơ chế giảm áp, đến nhóm được chỉ định và nhóm chống chỉ định, quy trình một buổi trị liệu, hiệu quả thực tế của phương pháp và các thiết bị kéo giãn đang dùng tại MBJ.

Trị liệu kéo giãn cột sống là gì và giảm đau bằng cơ chế nào?

Trị liệu kéo giãn cột sống là kỹ thuật vật lý trị liệu dùng lực kéo dọc theo trục cột sống để tách nhẹ 2 đốt sống liền kề ra xa nhau. Toàn bộ thông số lực, thời gian và chu kỳ kéo đều do máy kiểm soát và do bác sĩ đặt trước dựa trên trọng lượng cơ thể bạn. Phần dưới đây giải thích áp lực âm hình thành thế nào, sau đó là khác biệt giữa 2 chế độ kéo mà các máy hiện nay đang dùng.

Kéo giãn bằng máy không phải là nắn chỉnh cột sống bằng tay, dù 2 kỹ thuật hay bị gọi lẫn nhau. Nắn chỉnh là thao tác dùng lực tay tác động trực tiếp lên khớp, phụ thuộc nhiều vào tay nghề người thực hiện và khó định lượng chính xác. Kéo giãn bằng máy thì ngược lại: lực được đặt bằng con số, tăng giảm theo chương trình, lặp lại giống hệt nhau ở mọi buổi trong liệu trình.

Khi 2 đốt sống được kéo xa nhau, có 3 việc diễn ra cùng lúc như sau:

• Giảm áp lực bên trong đĩa đệm: Khoang gian đốt rộng ra, áp suất trong đĩa đệm hạ xuống dưới mức bình thường.
• Mở rộng lỗ liên hợp: Rễ thần kinh chui qua lỗ này để đi ra khỏi cột sống. Lỗ rộng thêm thì rễ thần kinh bớt bị ép, cảm giác tê và đau lan xuống chân hoặc xuống tay giảm theo.
• Giãn cơ cạnh sống một cách thụ động: Các bó cơ đang co thắt quanh đốt sống được kéo dài ra mà bạn không phải gồng hay tập gì cả.

Còn một cơ chế thứ 4 ít được nhắc đến nhưng lại quan trọng với người thoái hóa lâu năm. Đĩa đệm ở người trưởng thành gần như không có mạch máu nuôi trực tiếp. Nó sống nhờ dịch thẩm thấu qua tấm sụn tận. Quá trình thẩm thấu này cần sự thay đổi áp suất để hoạt động. Chu kỳ kéo rồi nhả của máy tạo ra đúng thứ đó: một hiệu ứng bơm, hút dịch dinh dưỡng vào trong đĩa đệm ở pha kéo rồi đẩy dịch chuyển hóa ra ở pha nhả.

Áp lực âm trong khoang gian đốt sống

Áp lực âm là trạng thái áp suất bên trong đĩa đệm tụt xuống thấp hơn áp suất môi trường xung quanh khi 2 đốt sống bị kéo tách. Chênh lệch áp suất đó tạo ra một lực hút nhẹ hướng vào tâm đĩa đệm, kéo phần nhân nhầy đang lồi ra có xu hướng dịch trở về vị trí trung tâm.

Cần nói rõ mức độ của việc này. Lực hút chân không không “hút” một khối thoát vị lớn về chỗ cũ. Nó chỉ tạo điều kiện thuận lợi để phần nhân nhầy mới thoát ra ở mức nhẹ và vừa có cơ hội dịch chuyển. Với khối thoát vị đã lớn, đã xơ hóa hoặc đã tách rời khỏi đĩa đệm, áp lực âm không giải quyết được.

Và đây là điểm mà hầu hết bài viết trên mạng bỏ qua: áp lực âm là một hiệu ứng vật lý, nó tồn tại trong lúc máy đang kéo và một khoảng ngắn sau khi buổi kéo kết thúc. Khi bạn đứng dậy, trọng lực trở lại, áp lực trong đĩa đệm cũng trở lại. Ý này quyết định cách bạn nên đặt kỳ vọng, nên phần nói về hiệu quả sẽ quay lại với nó.

Kéo liên tục và kéo ngắt quãng khác nhau ra sao?

Kéo liên tục giữ nguyên một mức lực ổn định suốt buổi, còn kéo ngắt quãng thì luân phiên tăng lực lên mức cao hơn trong vài chục giây rồi hạ về lực nền, lặp lại theo chu kỳ cho tới hết thời gian điều trị.

Chế độ kéo	Cách hoạt động	Thường dùng khi nào
Kéo liên tục	Một mức lực duy nhất, giữ ổn định từ đầu đến cuối buổi	Khi mục tiêu là giãn cơ và kéo dài mô mềm; cũng dùng ở giai đoạn đầu khi cần làm quen với lực kéo
Kéo ngắt quãng (kéo xung lực)	Lực nền cố định, xen kẽ các đợt tăng lực ngắn rồi trở về lực nền theo chu kỳ	Khi mục tiêu là giảm áp đĩa đệm; chế độ này thường được đánh giá là dễ dung nạp hơn với người bệnh

Vì sao chu kỳ kéo nhả lại có ý nghĩa? Vì cơ thể phản ứng lại. Khi bị kéo, cơ cạnh sống có phản xạ co lại để bảo vệ cột sống. Phản xạ đó chống lại chính lực kéo của máy. Nếu tăng lực quá nhanh hoặc giữ lực quá lâu ở mức cao, cơ càng co mạnh, hiệu quả giảm áp càng kém. Các máy kéo giãn thế hệ mới xử lý việc này bằng cách để máy tính điều khiển nhịp kéo và nhả sao cho cơ không kịp phản xạ chống lại. Giường kéo giãn cột sống DTS mà MBJ đang dùng hoạt động theo nguyên lý này.

Xem thêm: Chiropractic vs vật lý trị liệu: Phân biệt & lựa chọn đúng cho từng tình trạng

Ai nên và ai không nên kéo giãn cột sống?

Kéo giãn cột sống được chỉ định cho thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống mức độ nhẹ đến vừa, nhưng chống chỉ định với loãng xương nặng, u hoặc lao cột sống, chèn ép tủy, hội chứng đuôi ngựa cùng một số bệnh lý khác. 3 phần dưới đây đi lần lượt qua nhóm được chỉ định, nhóm chống chỉ định kèm lý do và vì sao bước chụp phim trước khi kéo lại quan trọng đến vậy.

Kéo giãn là một kỹ thuật an toàn khi làm đúng người, nhưng xác định đúng người mới là phần khó. Danh sách chống chỉ định không phải thủ tục hành chính. Nó là danh sách những tình huống mà lực kéo có thể gây hại thật.

Các trường hợp được chỉ định kéo giãn

Kéo giãn cột sống phù hợp nhất với các bệnh lý gây chèn ép cơ học lên đĩa đệm hoặc rễ thần kinh, khi cấu trúc cột sống vẫn còn vững. Chỉ định khác nhau đôi chút giữa hai vùng.

Cột sống thắt lưng:

• Thoát vị đĩa đệm mức độ nhẹ và vừa
• Phình, lồi hoặc xẹp đĩa đệm
• Thoái hóa cột sống thắt lưng, gai cột sống
• Hẹp lỗ liên hợp
• Đau thần kinh tọa do chèn ép rễ
• Đau thắt lưng bán cấp và mạn tính, kể cả đau do nguyên nhân cơ và dây chằng
• Hội chứng Facet, tức đau khớp liên mấu cột sống
• Vẹo cột sống cơ năng, loại vẹo do tư thế chứ không phải vẹo cấu trúc

Cột sống cổ:

• Thoát vị đĩa đệm cổ mức độ nhẹ và vừa
• Thoái hóa đốt sống cổ
• Hội chứng cổ vai gáy, đau lan xuống cánh tay
• Tê bì bàn tay do chèn ép rễ thần kinh cổ
• Co thắt cơ vùng cổ gáy cấp và mạn tính

Hãy để ý cụm từ “mức độ nhẹ và vừa” lặp lại ở cả hai danh sách. Đó không phải cách nói cho an toàn. Thoát vị càng lớn, mảnh thoát vị càng có xu hướng tách rời, thì lực kéo dọc trục càng ít tác dụng. Bản tóm tắt trên các công cụ tìm kiếm thường lược mất cụm này, khiến nhiều người đọc xong tưởng cứ thoát vị là kéo giãn được.

Các trường hợp chống chỉ định và lý do đằng sau

Kéo giãn cột sống chống chỉ định khi cấu trúc cột sống không đủ vững để chịu lực kéo, khi có tổn thương đang tiến triển hoặc khi việc kéo giãn có thể làm chậm trễ một tình trạng cần can thiệp gấp. Bảng dưới đây nêu cả lý do, vì hiểu lý do giúp bạn biết mình cần hỏi bác sĩ điều gì.

Trường hợp	Vì sao không kéo giãn được	Hướng xử trí thay thế
Loãng xương nặng (độ III)	Mật độ xương đã giảm sâu, thân đốt sống có nguy cơ gãy lún dưới lực kéo	Điều trị loãng xương trước, kết hợp giảm đau và tập vận động nhẹ có kiểm soát
U, ung thư hoặc lao cột sống	Tổn thương đang phá hủy cấu trúc xương từ bên trong, lực cơ học có thể làm nặng thêm	Chuyển chuyên khoa ung bướu hoặc lao, điều trị nguyên nhân trước
Viêm tấy, áp xe vùng lưng	Ổ nhiễm trùng đang hoạt động, tác động cơ học có nguy cơ lan rộng	Điều trị nhiễm trùng dứt điểm trước khi nghĩ tới phục hồi chức năng
Chấn thương cột sống có gãy xương	Cấu trúc mất vững hoàn toàn, kéo giãn có thể làm di lệch ổ gãy	Chuyên khoa chấn thương chỉnh hình đánh giá và cố định
Hội chứng đuôi ngựa	Đây là cấp cứu ngoại khoa. Biểu hiện gồm rối loạn tiểu tiện đại tiện, tê vùng yên ngựa, yếu hai chân. Trì hoãn để đi kéo giãn là mất thời gian vàng của phẫu thuật	Đến bệnh viện có chuyên khoa cột sống ngay lập tức
Chèn ép tủy, bệnh lý ống tủy	Lực kéo dọc trục không giải quyết được chèn ép tủy sống và có thể làm triệu chứng nặng lên	Chuyên khoa thần kinh hoặc ngoại thần kinh đánh giá
Thoát vị Schmorl	Nhân nhầy đâm vào trong thân đốt sống theo chiều dọc chứ không lồi ra sau, nên lực kéo dọc trục không tác động được vào khối thoát vị	Điều trị triệu chứng, giảm tải cơ học cho cột sống
Viêm khớp dạng thấp	Viêm phá hủy có thể gây mất vững đốt sống cổ, đặc biệt ở đoạn cổ cao	Kiểm soát bệnh nền bằng thuốc theo chuyên khoa khớp trước
Viêm cột sống dính khớp	Bệnh tạo cầu xương nối các đốt sống lại với nhau, kéo giãn thường làm đau tăng lên thay vì giảm	Chuyên khoa khớp đánh giá giai đoạn, ưu tiên tập duy trì tầm vận động
Phụ nữ có thai	Đai kéo siết quanh vùng thắt lưng và bụng, thay đổi áp lực ổ bụng không phù hợp trong thai kỳ	Vật lý trị liệu dành riêng cho thai kỳ, tập thở và tư thế
Tăng huyết áp giai đoạn 2 và 3	Rủi ro tăng rõ với các tư thế dốc ngược do máu dồn về đầu	Kiểm soát huyết áp ổn định trước, chọn phương pháp không thay đổi tư thế đột ngột
Đã phẫu thuật cột sống hoặc có dụng cụ cấy ghép	Cấu trúc cột sống đã thay đổi so với giải phẫu bình thường	Bác sĩ phẫu thuật đã mổ cho bạn đánh giá riêng từng trường hợp

Trong toàn bộ bảng trên, hội chứng đuôi ngựa là mục cần bạn nhớ kỹ nhất. Đây là tình huống duy nhất trong danh sách mà chậm trễ tính bằng giờ có thể để lại di chứng vĩnh viễn. Nếu bạn đang đau lưng kèm bí tiểu hoặc không kiểm soát được tiểu tiện, kèm tê vùng mông và bẹn, hãy tới bệnh viện ngay chứ đừng tìm phòng khám vật lý trị liệu.

Vì sao cần có phim chụp trước khi kéo giãn?

Chỉ định kéo giãn cột sống cần dựa trên phim chụp, vì phần lớn các chống chỉ định trong bảng trên là những thứ không thể nhìn thấy hay sờ thấy khi thăm khám thông thường. Một người loãng xương độ III và một người mật độ xương bình thường vẫn có thể đau giống hệt nhau.

Theo quy trình kỹ thuật kéo giãn cột sống của Bộ Y tế, trước khi chỉ định, người thực hiện cần có đủ kết quả cận lâm sàng: phim X-quang thường quy, phim cộng hưởng từ MRI và kết quả đo mật độ xương. X-quang cho biết cấu trúc xương và mức độ thoái hóa. MRI cho biết đĩa đệm thoát vị ở mức nào, có chèn ép tủy hay không, khối thoát vị đã tách rời chưa. Đo mật độ xương loại trừ nhóm loãng xương nặng.

Tại MBJ, bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng đọc kết quả cận lâm sàng và đặt chỉ định kéo giãn cho từng trường hợp; phụ trách chuyên môn của phòng khám là bác sĩ Vũ Thị Minh Nguyệt, Giám đốc chuyên môn với hơn 10 năm kinh nghiệm cơ xương khớp. Phòng khám có máy siêu âm chẩn đoán hình ảnh phục vụ đánh giá mô mềm và tình trạng chèn ép rễ thần kinh ngoại biên. Với phim X-quang, MRI và đo mật độ xương, bạn mang kết quả đã có sẵn hoặc được hướng dẫn thực hiện tại cơ sở chẩn đoán hình ảnh trước khi bắt đầu liệu trình.

Một buổi trị liệu kéo giãn cột sống diễn ra thế nào?

Một buổi kéo giãn cột sống thường kéo dài 10 đến 20 phút, tùy vùng cột sống được kéo và chỉ định cụ thể. Bạn nằm ngửa trên giường kéo, kỹ thuật viên cố định đai quanh vùng chậu và lồng ngực nếu kéo thắt lưng hoặc quanh cằm và vùng chẩm nếu kéo cột sống cổ, sau đó máy tăng lực dần theo thông số bác sĩ đã đặt. 3 phần dưới đây nói về cách tính lực kéo, cảm giác thực tế trong buổi kéo và độ dài một liệu trình.

Trình tự một buổi thường diễn ra như sau:

1. Kỹ thuật viên kiểm tra lại cân nặng và hỏi về tình trạng đau hiện tại của bạn.
2. Bạn tháo bỏ đai nẹp, thắt lưng, vật cứng trong túi rồi nằm lên giường kéo.
3. Đai kéo được lắp và siết vừa đủ chắc. Đai lỏng thì lực kéo bị hụt, đai chặt quá thì tức bụng và khó thở.
4. Máy khởi động, tăng lực từ từ tới mức đã đặt rồi chạy theo chu kỳ kéo nhả cho tới hết thời gian điều trị.
5. Máy giảm lực về không, kỹ thuật viên tháo đai.
6. Bạn nằm nghỉ tại chỗ ít nhất 2 phút, sau đó nghiêng người sang một bên rồi mới chống tay ngồi dậy.

Bước cuối cùng nghe đơn giản nhưng hay bị bỏ qua. Ngồi bật dậy ngay sau khi vừa kéo giãn xong là lúc cột sống đang ở trạng thái giãn và cơ chưa lấy lại trương lực, gập bụng đột ngột lúc đó dễ gây đau trở lại.

Lực kéo được tính theo trọng lượng cơ thể

Lực kéo được tính theo phần trăm trọng lượng cơ thể bạn, tăng dần qua từng buổi thay vì đặt thẳng ở mức cao ngay từ đầu. Mức lực khác nhau rõ rệt giữa 2 vùng: cột sống cổ chịu lực nhỏ hơn nhiều so với thắt lưng, vì khối lượng phần đầu và tiết diện thân đốt sống đều nhỏ hơn.

Nếu bạn tìm trên mạng, các con số sẽ vênh nhau khá nhiều. Tài liệu về kéo giãn cột sống cổ thường nêu dải khoảng 10 đến 30% trọng lượng cơ thể, khởi đầu quanh mức 15%. Với cột sống thắt lưng, có tài liệu ghi lực nền bằng 50 đến 55% trọng lượng cơ thể, tài liệu khác lại ghi mức bằng 2 phần 3 trọng lượng trừ đi 10kg.

Sự vênh nhau đó không phải do nguồn nào sai. Nó phản ánh việc lực kéo phụ thuộc vào nhiều biến cùng lúc: vùng cột sống được kéo, chế độ kéo liên tục hay ngắt quãng, giai đoạn bệnh cấp hay mạn, tư thế nằm hay ngồi và mức dung nạp của từng người. Ở giai đoạn đầu, lực thường được đặt thấp rồi tăng dần từng chút một qua các buổi cho tới ngưỡng dễ chịu nhất.

Vì vậy hãy đọc các con số trên như dải tham khảo của tài liệu chuyên môn, không phải công thức để tự áp dụng. Con số cụ thể dành cho bạn do bác sĩ đặt sau khi đã có phim chụp và cân nặng thực tế. Đây cũng là lý do kéo giãn cần được thực hiện tại cơ sở y tế thay vì tự làm ở nhà.

Cảm giác trong buổi kéo và dấu hiệu cần dừng ngay

Kéo giãn đúng lực tạo cảm giác căng giãn dễ chịu dọc lưng hoặc dọc cổ, không phải cảm giác đau nhói hay tức. Trong suốt buổi kéo, bạn nằm yên và không phải gồng giữ tư thế, nên phần lớn thời gian là cảm giác được kéo dài người ra một cách từ tốn.

Phản ứng sau buổi đầu tiên không giống nhau ở mọi người. Có người thấy nhẹ lưng ngay khi vừa đứng dậy. Có người lại thấy hơi mỏi vùng lưng trong một hai ngày đầu, giống cảm giác sau khi tập một bài tập mới, rồi mới quen dần từ buổi thứ 3 trở đi. Cả 2 đều nằm trong giới hạn bình thường. Điều quan trọng là phân biệt được cảm giác mỏi khi cơ đang thích nghi với dấu hiệu bất thường thật sự.

Hãy báo kỹ thuật viên dừng máy ngay nếu bạn gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Đau tăng lên trong lúc máy đang kéo, thay vì dịu đi
• Tê lan rộng hơn xuống chân hoặc xuống bàn tay so với trước khi kéo
• Chóng mặt, choáng váng, buồn nôn
• Tức ngực hoặc khó thở do đai siết quá chặt

Máy kéo giãn tại cơ sở y tế đều có nút dừng khẩn cấp trong tầm tay người bệnh. Kỹ thuật viên ở lại theo dõi trong suốt buổi. Các thiết bị kéo giãn tại nhà không có cả hai thứ đó. Phần sau sẽ nói kỹ hơn.

Một liệu trình cần bao nhiêu buổi?

Một liệu trình kéo giãn cột sống thường gồm 10 đến 20 buổi, mỗi ngày một lần, thực hiện liên tục không ngắt quãng. Con số này ghi trong quy trình kỹ thuật kéo giãn cột sống thắt lưng của Bộ Y tế, cũng là mức các cơ sở phục hồi chức năng đang áp dụng phổ biến hiện nay.

Con số buổi mới là thứ quyết định kết quả, không phải cường độ của một buổi đơn lẻ. Kéo mạnh hơn trong một buổi không rút ngắn được liệu trình, mà chỉ làm tăng nguy cơ cơ phản ứng co lại.

Thời điểm bạn cảm nhận được cải thiện phụ thuộc vào mức độ tổn thương ban đầu, thời gian bạn đã chịu đau trước khi điều trị và mức tuân thủ lịch điều trị. Có người thấy khác biệt từ buổi thứ 3 đến thứ 5, có người cần gần hết liệu trình mới thấy rõ. Bỏ cách quãng giữa chừng là lý do thường gặp nhất khiến một liệu trình không đạt được kết quả như mong đợi.

Xem thêm: Cách điều trị thoát vị đĩa đệm hiệu quả theo từng giai đoạn bệnh

Trị liệu kéo giãn cột sống hiệu quả đến đâu?

Kéo giãn cột sống giảm đau tốt ở nhóm thoát vị và thoái hóa mức nhẹ đến vừa, nhưng hiệu ứng giảm áp chỉ kéo dài trong và ngay sau buổi kéo. Giá trị thật của phương pháp nằm ở việc lặp đủ liệu trình để cắt vòng xoắn đau và co cơ, chứ không phải ở một lần kéo duy nhất.

Đặt trong bối cảnh chung, phần lớn hội chứng đau cột sống thắt lưng được điều trị bảo tồn, chỉ một tỉ lệ nhỏ có chỉ định phẫu thuật. Kéo giãn nằm trong nhóm bảo tồn đó. Phần này nói cả những điều mà các bài viết bán dịch vụ thường tránh. Dưới đây lần lượt giải thích vì sao cần đủ liệu trình, những gì kéo giãn không làm được và vì sao các thiết bị kéo giãn tại nhà không thay thế được kéo giãn tại cơ sở.

Vì sao hiệu quả chỉ giữ được khi đủ liệu trình?

Kéo giãn phát huy tác dụng bằng cách cắt một vòng xoắn bệnh lý, chứ không phải bằng cách sửa chữa cấu trúc đĩa đệm trong một lần kéo. Mỗi buổi tác động vào khâu co cứng cơ. Chỉ khi hiệu quả của nhiều buổi cộng dồn lại thì thay đổi mới giữ được.

Vòng xoắn đó vận hành thế này: đĩa đệm chèn ép rễ thần kinh gây đau, cơ thể phản ứng bằng cách co cứng cơ cạnh sống để bảo vệ, cơ co cứng lại làm tăng áp lực lên đĩa đệm và giảm lượng máu nuôi tới vùng tổn thương, thiếu nuôi dưỡng thì mô phục hồi chậm và cơn đau kéo dài thêm.

Mỗi buổi kéo giãn cắt vòng xoắn này ở khâu co cơ. Nhưng như đã nói ở phần cơ chế, áp lực âm là hiệu ứng vật lý tạm thời. Đứng dậy là trọng lực trở lại. Điều còn giữ lại được sau mỗi buổi là trạng thái giãn của khối cơ và một khoảng thời gian ngắn mô được nuôi dưỡng tốt hơn. Lặp lại đủ nhiều lần thì các khoảng ngắn đó cộng dồn, cơ dần bỏ được phản xạ co cứng, cơn đau nền hạ xuống.

Đó là lý do một liệu trình 10 đến 20 buổi liên tục cho kết quả khác hẳn với việc kéo vài buổi rời rạc rồi nghỉ.

Những gì kéo giãn cột sống không làm được?

Kéo giãn cột sống không đảo ngược được quá trình thoái hóa, không xử lý được thoát vị mảnh rời hay chèn ép tủy và không thay thế phẫu thuật khi đã có chỉ định mổ. Biết rõ giới hạn giúp bạn không mất thời gian vào một phương pháp không phù hợp với tình trạng của mình.

Cụ thể, phương pháp này không làm được những việc sau:

• Không trẻ hóa lại đĩa đệm đã thoái hóa: Thoái hóa là quá trình mất nước và mất tính đàn hồi của đĩa đệm theo thời gian. Kéo giãn cải thiện được nuôi dưỡng và triệu chứng, không đưa đĩa đệm về trạng thái ban đầu.
• Không kéo về được khối thoát vị đã tách rời: Khi mảnh nhân nhầy đã đứt khỏi đĩa đệm, không còn liên tục với phần trong, lực hút chân không không tác động tới nó.
• Không giải quyết chèn ép tủy sống: Chèn ép tủy nằm ở nhóm chống chỉ định, không phải chỉ định.
• Không sửa được nguyên nhân gây bệnh: Nếu tư thế ngồi làm việc, cách bê vác và tình trạng yếu cơ lõi vẫn giữ nguyên, áp lực lên đĩa đệm sẽ tích tụ trở lại sau khi ngừng điều trị.

Có một nhóm tình huống bạn cần đi khám chuyên khoa ngoại ngay thay vì tìm đến vật lý trị liệu: rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện, tê vùng yên ngựa, yếu hoặc liệt hai chân đang tiến triển nặng dần, đau lưng kèm sốt, đau lưng kèm sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân. Những dấu hiệu này gợi ý các tình trạng cần can thiệp khác chứ không phải điều trị bảo tồn.

Bạn cũng nên cảnh giác với các quảng cáo hứa chữa dứt thoát vị trong vài buổi kéo hoặc so sánh tỉ lệ thành công của kéo giãn với phẫu thuật. Kéo giãn là một lựa chọn điều trị bảo tồn, thường được cân nhắc trước khi tính tới can thiệp, ở nhóm bệnh mức độ nhẹ và vừa. Nó không nằm cùng hạng mục với phẫu thuật để đem ra so sánh tỉ lệ.

Đai kéo và bàn dốc ngược tại nhà có thay thế được không?

Đai kéo, ghế kéo lưng và bàn dốc ngược tại nhà không thay thế được kéo giãn bằng máy tại cơ sở, vì chúng không định lượng được lực kéo theo trọng lượng cơ thể và không có cơ chế dừng khi cơ thể phản ứng bất thường.

Hình thức	Mức kiểm soát lực	Phù hợp với ai
Kéo giãn bằng máy có lập trình tại cơ sở y tế	Lực đặt bằng con số theo trọng lượng cơ thể, chu kỳ kéo nhả do máy tính điều khiển, có nút dừng khẩn cấp, có kỹ thuật viên theo dõi	Người đã được chụp phim, đã loại trừ chống chỉ định và có chỉ định của bác sĩ
Đai kéo, ghế kéo lưng, bàn dốc ngược tại nhà	Lực phụ thuộc mức bơm hơi hoặc góc dốc, không quy đổi được ra con số, không có cảm biến phản hồi, không tự ngắt	Chỉ dùng khi bác sĩ đã đánh giá và hướng dẫn cụ thể; không phải lựa chọn để tự mua về dùng khi chưa rõ chẩn đoán
Bài tập kéo giãn chủ động	Lực do chính cơ của bạn tạo ra nên tự giới hạn, nhưng cũng vì thế mà không tạo được mức giảm áp như máy	Người cần duy trì độ mềm dẻo và giữ kết quả sau liệu trình, theo bài tập được hướng dẫn riêng

Có một nhầm lẫn đáng chú ý đang lan rộng: xếp bài tập kéo giãn tại nhà thành phiên bản nhẹ của kéo giãn bằng máy. Hai thứ này khác nhau về bản chất. Bài tập kéo giãn là vận động chủ động, bạn dùng cơ của mình để kéo dài mô mềm. Mức giảm áp lực nội đĩa đệm đạt được rất khác so với lực kéo cơ học có định lượng. Bài tập có giá trị riêng của nó, đặc biệt ở giai đoạn duy trì, nhưng nó không phải bản rút gọn của kỹ thuật kéo giãn.

Hệ quả thực tế của nhầm lẫn này khá nghiêm trọng. Một người thuộc nhóm chống chỉ định, chẳng hạn người loãng xương nặng hoặc người có khối u cột sống chưa được phát hiện, có thể nghĩ rằng mình không kéo giãn ở phòng khám được thì mua đai về tự kéo nhẹ ở nhà cũng tương đương. Chống chỉ định áp dụng cho lực kéo, không áp dụng cho loại thiết bị.

Riêng bàn dốc ngược cần thêm một lưu ý. Tư thế dốc ngược làm máu dồn về đầu và thay đổi áp lực toàn thân khá đột ngột, nên nhóm tăng huyết áp, người có bệnh lý mạch máu não hoặc bệnh lý mắt như tăng nhãn áp cần tránh loại thiết bị này.

Xem thêm: 10+ bài tập chữa thoát vị đĩa đệm tại nhà hỗ trợ phục hồi

Thiết bị kéo giãn và vị trí của kéo giãn trong phác đồ tại MBJ

MBJ thực hiện kéo giãn cột sống trên 3 hệ thống khác nhau về cơ chế. Trong phần lớn phác đồ, kéo giãn được phối hợp với các kỹ thuật làm mềm cơ và giảm đau chứ không đứng một mình. Việc chọn thiết bị nào phụ thuộc vào tình trạng cụ thể trên phim chụp và biểu hiện lâm sàng của bạn.

3 hệ thống kéo giãn cột sống tại MBJ

Các hệ thống dưới đây khác nhau ở cơ chế tác động, nên chỉ định của chúng không trùng nhau hoàn toàn. Giường DTS thiên về kiểm soát chu kỳ kéo nhả, SpineFlex thiên về giảm áp và nuôi dưỡng đĩa đệm, còn giường nắn chỉnh xử lý thêm phần sai lệch cấu trúc kèm theo.

Thiết bị	Cơ chế	Phù hợp với tình trạng
Giường kéo giãn cột sống DTS (Triton Traction Unit, Chattanooga)	Máy tính kiểm soát chu kỳ kéo và nhả nhịp nhàng, triệt tiêu phản xạ co cơ chống lại lực kéo. Tạo áp lực âm giúp giảm áp lực nội đĩa đệm, làm rộng lỗ liên hợp	Bệnh lý đĩa đệm vùng cổ và thắt lưng, đau thần kinh tọa, hội chứng cổ vai gáy lan xuống cánh tay, hội chứng Facet, co thắt cơ lưng cổ
SpineFlex Therapy	Giảm áp lực nội đĩa đệm, tăng nuôi dưỡng đĩa đệm, tăng tầm vận động của đoạn cột sống bị hạn chế, khôi phục hình dáng giải phẫu bình thường của cột sống	Thoái hóa đốt sống chèn ép thần kinh gây đau lưng và đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm mức nhẹ và vừa, sai khớp đốt sống nhẹ
Giường Nắn chỉnh cột sống và Di động cột sống	Kéo giãn đốt sống tạo áp lực âm, đồng thời sắp xếp lại các sai lệch khớp xương và khôi phục đường cong sinh lý tự nhiên, kèm giãn cơ cục bộ	Trường hợp có kèm sai lệch tư thế: mất đường cong sinh lý, vẹo cột sống, sai lệch khớp cùng chậu, phình lồi xẹp đĩa đệm

Với các trường hợp thuộc nhóm chống chỉ định đã nêu ở phần trên, phòng khám không thực hiện kéo giãn mà tư vấn hướng phù hợp hơn hoặc chuyển chuyên khoa.

Vì sao kéo giãn hiếm khi đứng độc lập trong phác đồ?

Cơ đang co thắt sẽ chống lại lực kéo, nên phác đồ thường làm mềm cơ và giảm đau trước, kéo giãn ở giữa, rồi tập vận động chủ động để giữ kết quả. Thứ tự đó có lý do kỹ thuật, không phải cách gộp dịch vụ.

Thứ tự phối hợp thường gặp gồm 3 giai đoạn trong mỗi buổi hoặc mỗi giai đoạn điều trị:

• Làm mềm cơ và giảm viêm trước: Siêu âm đa tần Chattanooga tạo nhiệt sâu tới lớp mô 3 đến 5cm, giúp giãn cơ và làm mềm các điểm xơ dính. Laser cường độ cao và điện xung ES xử lý phần đau và viêm quanh rễ thần kinh. Cơ mềm thì lực kéo mới đi tới được đĩa đệm thay vì bị khối cơ co cứng hấp thụ hết.
• Kéo giãn ở giữa buổi: Giảm áp được thực hiện trên một trong 3 hệ thống ở bảng trên.
• Tập vận động chủ động sau đó: Phần này quyết định kết quả có giữ được sau khi kết thúc liệu trình hay không, vì nó tác động vào nguyên nhân: cơ lõi yếu và tư thế sai.

Nếu bạn đang cân nhắc điều trị và muốn biết tình trạng của mình có phù hợp với kéo giãn hay không, bước đầu tiên vẫn là mang phim chụp đi khám để bác sĩ đánh giá. Bạn có thể liên hệ phòng khám qua hotline 0828 122 929 để được hướng dẫn về hồ sơ cần chuẩn bị.

Câu hỏi thường gặp

Bốn câu dưới đây là các thắc mắc thường gặp mà phần trên chưa trả lời trực tiếp: thời điểm nào bắt đầu kéo giãn được, người loãng xương mức nhẹ có làm được không, cần lưu ý gì sau mỗi buổi và nên căn cứ vào đâu để chọn cơ sở thực hiện.

Đang đau cấp có kéo giãn được ngay không?

Giai đoạn đau cấp có co thắt cơ mạnh thường cần giảm đau và giãn cơ trước khi kéo giãn. Lý do đã nói ở phần phác đồ: khi cơ đang co thắt dữ dội, cơ sẽ chống lại lực kéo, khiến hiệu quả giảm áp kém đi và dễ làm cơn đau tăng thêm. Thời điểm bắt đầu kéo giãn do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá mức độ co cơ và mức đau hiện tại của bạn.

Người lớn tuổi bị loãng xương nhẹ có kéo giãn được không?

Loãng xương độ III là chống chỉ định của kéo giãn cột sống, còn các mức nhẹ hơn thì cần bác sĩ cân nhắc dựa trên kết quả đo mật độ xương. Trong những trường hợp được chấp nhận, lực kéo thường được đặt thấp hơn mức thông thường và tăng chậm hơn qua các buổi. Quyết định này thuộc về chuyên môn, dựa trên con số cụ thể trên phiếu đo mật độ xương chứ không phải thứ bạn nên tự ước lượng.

Sau buổi kéo giãn có cần kiêng gì không?

Việc quan trọng nhất là nằm nghỉ tại chỗ ít nhất 2 phút rồi nghiêng người sang một bên mới ngồi dậy, thay vì bật dậy ngay. Trong ngày điều trị, bạn nên tránh mang vác nặng, tránh cúi gập người đột ngột và tránh ngồi liên tục quá lâu ở một tư thế. Sinh hoạt thường ngày như đi lại, làm việc văn phòng nhẹ nhàng thì vẫn bình thường.

Trị liệu kéo giãn cột sống ở Bình Dương làm ở đâu?

Tiêu chí chọn cơ sở quan trọng hơn việc chọn theo tên tuổi. Bạn nên tìm nơi có bác sĩ phục hồi chức năng trực tiếp đọc phim và ra chỉ định, có bước sàng lọc chống chỉ định trước khi kéo buổi đầu tiên và có thiết bị định lượng được lực kéo theo trọng lượng cơ thể thay vì kéo theo cảm tính.

Phòng khám Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng MBJ nằm tại số 12H, đường N2, Trung tâm thương mại Bạch Đằng, phường Thủ Dầu Một, TP. Hồ Chí Minh, làm việc từ 7:00 đến 19:00 các ngày trong tuần. Hotline 0828 122 929.

Kết luận

Kéo giãn cột sống là một kỹ thuật bảo tồn có điều kiện. Nó phát huy tác dụng khi đúng chỉ định, đúng lực, đủ số buổi và nằm trong một phác đồ hoàn chỉnh, chứ không phải là một biện pháp dùng được cho mọi cơn đau lưng.

Hai điều đáng nhớ nhất từ bài viết này. Thứ nhất, loại trừ chống chỉ định luôn phải đi trước buổi kéo đầu tiên. Thứ hai, kết quả đạt được sau liệu trình cần được giữ bằng tư thế đúng cùng việc tăng cường cơ lõi. Thiếu vế thứ hai thì cơn đau có xu hướng quay lại sau khi ngừng điều trị.

Nếu bạn đang cân nhắc trị liệu kéo giãn cột sống, việc cần làm trước tiên vẫn là mang phim chụp đi khám để bác sĩ xác định tình trạng của bạn có nằm trong nhóm chỉ định hay không.

Bài viết liên quan:

• Thoát vị đĩa đệm có chữa được không, cách chữa thế nào?
• Thoái hóa cột sống và thoát vị đĩa đệm: giống nhau ở đâu, khác nhau ở đâu?
• Cách chẩn đoán thoát vị đĩa đệm chính xác từ lâm sàng đến hình ảnh học
• Thoát vị đĩa đệm L4 L5: Dấu hiệu đau lan chân, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả
• Khám Đau Lưng Ở Bình Dương: Giải Pháp Từ Phòng Khám Phục Hồi Chức Năng MBJ