Viêm khớp gối ở trẻ em: dấu hiệu và khi nào cần đưa đi khám?

Viêm khớp gối ở trẻ em là tình trạng sưng, đau và cứng khớp gối kéo dài ở trẻ dưới 16 tuổi, với nguyên nhân hàng đầu là viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA), một bệnh tự miễn khác hẳn đau xương phát triển lành tính. Điều khiến bệnh dễ bị bỏ sót là trẻ nhỏ hiếm khi nói “con đau gối”. Trẻ chỉ đi khập khiễng buổi sáng, chậm chạp khi bước xuống giường, ngại chạy nhảy rồi lại bình thường vào buổi chiều. Mốc phân biệt quan trọng nhất mà cha mẹ cần nhớ: sưng khớp kèm cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 6 tuần là bệnh lý, không phải hiện tượng lớn nhanh.

Bài viết đi từ bản chất của JIA và cách phân biệt với đau xương phát triển, tới nguyên nhân, những dấu hiệu cha mẹ quan sát được, mốc phải đưa trẻ đi khám cùng quy trình chẩn đoán, phác đồ điều trị, vai trò và giới hạn của phục hồi chức năng tại MBJ, rồi cách chăm sóc tại nhà và tiên lượng lâu dài.

Viêm khớp gối ở trẻ em là gì?

Đó là tình trạng viêm gây sưng, nóng, đau hoặc hạn chế tầm vận động tại một hoặc cả hai khớp gối ở lứa tuổi nhi đồng và thiếu niên, mà nguyên nhân mạn tính hàng đầu là viêm khớp tự phát thiếu niên. Viêm khớp tự phát thiếu niên, viết tắt JIA theo tên tiếng Anh Juvenile Idiopathic Arthritis, là nhóm bệnh tự miễn khởi phát trước 16 tuổi. Hệ miễn dịch nhận nhầm màng hoạt dịch của khớp là mục tiêu cần tấn công, gây phản ứng dai dẳng. Tiêu chuẩn chẩn đoán yêu cầu tình trạng viêm kéo dài ít nhất 6 tuần, đây chính là mốc giúp tách bệnh lý khỏi các đợt đau thoáng qua.

Khớp gối bị ảnh hưởng nhiều hơn các khớp khác vì hai lý do: gối chịu tải trọng lớn khi trẻ chạy nhảy; màng hoạt dịch ở gối lại rất phong phú nên phản ứng viêm dễ bùng lên. Thể hay gặp nhất tại gối là JIA thể ít khớp, tức tổn thương từ bốn khớp trở xuống trong sáu tháng đầu. JIA không phải phiên bản thu nhỏ của viêm khớp dạng thấp ở người lớn: cơ chế miễn dịch, cách tiến triển và đáp ứng điều trị đều mang đặc thù của một cơ thể đang phát triển. Bệnh không quá hiếm, ước tính khoảng 1 trên 1.000 trẻ mắc một thể JIA nào đó.

Việc đầu tiên cha mẹ cần làm là tách bệnh lý khỏi hiện tượng sinh lý thường gặp:

Nếu con bạn rơi vào cột bên phải ở từ hai dòng trở lên, đó là lý do đủ để đặt lịch khám chuyên khoa thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Nguyên nhân gây viêm khớp gối ở trẻ em

Nguyên nhân trải từ bệnh tự miễn mạn tính, nhiễm khuẩn cấp cứu, chấn thương cơ học cho tới biểu hiện sớm của một bệnh toàn thân nghiêm trọng. Xác định đúng nhóm quyết định toàn bộ phác đồ và tiên lượng, vì cùng một gối sưng nhưng ca JIA cần điều hòa miễn dịch nhiều tháng, còn ca nhiễm khuẩn khớp cần kháng sinh trong vài giờ.

• Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA): chiếm đa số các trường hợp mạn tính. Cơ thể sinh ra kháng thể tấn công màng hoạt dịch, khiến màng này dày lên, tiết dịch nhiều và dần bào mòn sụn khớp nếu không được kiểm soát.
• Viêm khớp nhiễm khuẩn: vi khuẩn, thường gặp nhất là tụ cầu vàng, xâm nhập ổ khớp qua đường máu hoặc vết thương hở. Khớp gối là vị trí hay gặp nhất ở trẻ. Đây là cấp cứu y khoa vì vi khuẩn có thể phá hủy sụn khớp chỉ trong vài ngày nếu chưa được chọc hút dịch và dùng kháng sinh kịp thời.
• Chấn thương và vận động quá sức: tổn thương dây chằng, rách sụn chêm hay tập luyện quá tải gây tràn dịch và viêm khớp thứ phát. Nhóm này thường có mốc khởi phát rõ ràng gắn với một buổi tập hoặc một cú va chạm.
• Yếu tố di truyền kết hợp môi trường: một số biến thể gen thuộc hệ HLA làm tăng nguy cơ mắc bệnh, trong đó HLA-B27 gắn với thể viêm khớp gắn điểm bám gân. Gen chỉ tạo nền, bệnh thường cần thêm một tác nhân kích hoạt như nhiễm vi rút.
• Bệnh Lyme: do vi khuẩn Borrelia burgdorferi lây qua vết cắn của ve, gây viêm khớp gối như biểu hiện muộn. Cần lưu ý bệnh này lưu hành chủ yếu ở Bắc Mỹ và châu Âu, gần như không phải nguyên nhân thực tế với trẻ chưa từng đi tới vùng dịch tễ.
• Biểu hiện sớm của bệnh toàn thân (hiếm gặp nhưng quan trọng): sưng đau khớp gối đôi khi là dấu hiệu đầu tiên của bệnh bạch cầu cấp hoặc lupus ban đỏ hệ thống. Đây là lý do khớp sưng đau kéo dài ở trẻ luôn cần được bác sĩ đánh giá, không tự theo dõi vô thời hạn.

Dù thuộc nhóm nào, các bệnh lý khớp ở trẻ đều diễn tiến âm thầm hơn ở người lớn. Bạn có thể tham khảo thêm bức tranh chung về viêm khớp để hiểu vì sao phản ứng viêm tại màng hoạt dịch lại gây hậu quả lên toàn bộ cấu trúc khớp.

Dấu hiệu cha mẹ cần nhận biết và khi nào đưa trẻ đi khám

Dấu hiệu đáng tin nhất không phải lời than đau mà là thay đổi trong dáng đi và hành vi vận động của trẻ vào buổi sáng. Trẻ dưới 6 tuổi hầu như không mô tả được cảm giác đau, nên bệnh thường lộ ra qua những chi tiết cha mẹ dễ cho là trẻ lười hoặc vụng về.

Dấu hiệu quan sát được tại nhà

• Đi khập khiễng buổi sáng: rõ nhất ngay sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ngồi yên một chỗ lâu, rồi cải thiện dần sau khi trẻ vận động một lúc. Đặc điểm “đỡ dần khi cử động” này là dấu chỉ điểm rất đặc trưng của viêm khớp.
• Sưng khớp gối: gối to hơn bên đối diện, mất các hốc lõm tự nhiên quanh xương bánh chè, vùng da quanh gối ấm hơn khi chạm vào.
• Cứng khớp và vụng về: trẻ mất nhiều thời gian mới bước xuống giường, khó lên cầu thang, dễ té ngã hoặc từ chối các trò chơi vận động mà trước đó vẫn thích.
• Thay đổi tư thế ngồi và dáng chạy: trẻ có xu hướng giữ gối hơi gấp vì tư thế đó ít đau nhất, lâu ngày dễ dẫn tới co rút gân kheo.
• Biểu hiện toàn thân ở thể JIA hệ thống: sốt cao dao động theo cơn trong ngày, phát ban hồng nhạt xuất hiện lúc sốt rồi biến mất khi hạ sốt, nổi hạch, sụt cân và mệt mỏi kéo dài.
• Viêm màng bồ đào ở mắt: phản ứng tự miễn có thể lan sang mắt. Điểm nguy hiểm là dạng viêm này ở trẻ thường hoàn toàn im lặng, không đỏ mắt, không đau, không chảy nước mắt, nhưng vẫn âm thầm dẫn tới đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và mất thị lực vĩnh viễn. Không thể phát hiện bằng mắt thường, chỉ khám đèn khe mới thấy.

Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay

Đưa trẻ tới chuyên khoa Khớp Nhi hoặc Cơ xương khớp khi có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Sưng, đau hoặc đi khập khiễng kéo dài trên 1 tuần mà không rõ nguyên nhân. Nếu kéo dài trên 6 tuần thì cần được đánh giá JIA đầy đủ.
• Gối sưng nóng đỏ dữ dội kèm sốt cao, trẻ khóc thét khi chạm vào gối. Đây là tình huống nghi ngờ viêm khớp nhiễm khuẩn, cần tới cơ sở y tế ngay trong ngày.
• Trẻ từ chối bước đi hoặc không thể chống chân chịu lực.
• Sưng khớp kèm sốt dai dẳng, phát ban, sụt cân, xanh xao hoặc mệt mỏi bất thường.
• Hai chân bắt đầu chênh lệch chiều dài hoặc gối không duỗi thẳng được hoàn toàn.

Quy trình chẩn đoán tại chuyên khoa

JIA không có một xét nghiệm nào khẳng định được ngay, chẩn đoán là quá trình loại trừ có trình tự:

• Thăm khám lâm sàng: đếm số khớp bị ảnh hưởng, đo tầm vận động, đánh giá độ sưng nóng, so sánh chiều dài hai chân và tìm dấu hiệu toàn thân.
• Xét nghiệm máu: ESR và CRP phản ánh mức viêm đang hoạt động; yếu tố dạng thấp (RF), Anti-CCP và kháng thể kháng nhân (ANA) giúp phân thể bệnh, riêng ANA dương tính báo hiệu nguy cơ viêm màng bồ đào cao hơn; HLA-B27 khi nghi ngờ thể viêm khớp gắn điểm bám gân; công thức máu để loại trừ bệnh lý ác tính và nhiễm trùng cấp.
• Siêu âm khớp gối: đánh giá độ dày màng hoạt dịch và lượng dịch trong ổ khớp, không xâm lấn nên lặp lại được nhiều lần để theo dõi.
• Chụp X-quang: loại trừ gãy xương, u xương và đánh giá khe khớp ở giai đoạn muộn.
• Chụp MRI: nhạy nhất trong phát hiện sớm viêm màng hoạt dịch và bào mòn sụn khi X-quang còn bình thường.
• Khám mắt bằng đèn khe: bắt buộc, do bác sĩ nhãn khoa thực hiện, nhằm tầm soát viêm màng bồ đào không triệu chứng.

Xem thêm: 8 biến chứng viêm khớp dạng thấp và cách phòng ngừa sớm

Điều trị viêm khớp gối ở trẻ em

Mục tiêu điều trị là đưa bệnh vào lui bệnh, giữ tầm vận động khớp, bảo vệ sự phát triển thể chất và ngăn biến chứng tại khớp lẫn tại mắt. Phác đồ do bác sĩ chuyên khoa Khớp Nhi chủ trì, kết hợp thuốc với phục hồi chức năng chứ không chọn một trong hai.

1. Điều trị bằng thuốc

Mọi chỉ định thuốc dưới đây thuộc thẩm quyền bác sĩ chuyên khoa, phần này chỉ giúp cha mẹ hiểu vì sao con được kê từng nhóm thuốc.

• Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs): giảm đau và giảm viêm trong giai đoạn đầu, thường dùng phối hợp chứ ít khi đủ để kiểm soát bệnh một mình.
• DMARDs kinh điển: điển hình là Methotrexate, nhóm thuốc trụ cột giúp điều hòa miễn dịch, chặn quá trình tấn công màng hoạt dịch và bảo vệ cấu trúc khớp về lâu dài.
• Thuốc sinh học: các chất ức chế TNF-alpha, IL-6 hoặc IL-1, được cân nhắc khi trẻ đáp ứng kém với DMARDs kinh điển.
• Corticosteroid: dùng theo hai đường, tiêm nội khớp để cắt đợt viêm cấp tại chỗ hoặc uống ngắn hạn với thể bệnh nặng. Corticoid kéo dài ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng nên luôn được cân nhắc liều và thời gian rất chặt.

2. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Đây là phần chính thống song hành cùng thuốc, không phải lựa chọn thay thế. Bốn mục tiêu cụ thể:

• Duy trì tầm vận động: bài tập gấp duỗi gối nhẹ nhàng ngăn dính khớp và mất biên độ, đặc biệt quan trọng ở trẻ có thói quen giữ gối gấp để đỡ đau.
• Tăng sức mạnh cơ quanh khớp: cơ tứ đầu đùi khỏe hoạt động như một băng gối sinh học, chia bớt tải trọng khỏi bề mặt sụn.
• Giảm cứng khớp buổi sáng: hướng dẫn trình tự khởi động tại giường trước khi trẻ bước xuống đất.
• Phòng biến dạng và lệch trục: đánh giá dáng đi, dùng nẹp hoặc lót giày khi có chênh lệch chiều dài hai chân.

3. Vận động và lối sống

Trẻ mắc JIA cần vận động chứ không cần kiêng vận động. Ưu tiên các môn tác động thấp lên khớp gối như bơi lội và đạp xe, giảm cường độ trong đợt viêm cấp rồi quay lại từ từ khi khớp hết sưng nóng. Nghỉ hoàn toàn kéo dài khiến cơ đùi teo nhanh và khớp cứng thêm, làm bệnh nặng lên theo một đường vòng khác.

4. Phối hợp đa chuyên khoa

Một ca JIA cần ít nhất bốn vai: bác sĩ Khớp Nhi chủ trì phác đồ, bác sĩ nhãn khoa tầm soát mắt định kỳ, kỹ thuật viên phục hồi chức năng giữ tầm vận động và sức cơ, cùng hỗ trợ tâm lý khi trẻ phải điều trị dài ngày. Phẫu thuật thay khớp rất hiếm, chỉ đặt ra với người đã trưởng thành có tổn thương khớp nặng.

Phục hồi chức năng cho trẻ tại MBJ và giới hạn chuyên môn

MBJ tham gia vào một phần duy nhất của phác đồ: tập vận động trị liệu và trị liệu bằng tay nhẹ nhàng theo chỉ định của bác sĩ Khớp Nhi, không chẩn đoán bệnh tự miễn và không kê thuốc. Nói rõ giới hạn này quan trọng hơn kể ưu điểm, vì JIA là bệnh cần bác sĩ chuyên khoa theo suốt nhiều năm.

Điều MBJ không làm với trẻ và lý do đằng sau

Phòng khám không sử dụng các thiết bị công nghệ cao cường độ mạnh dành cho người lớn trên cơ thể trẻ nhỏ. Lý do nằm ở giải phẫu: trẻ dưới 16 tuổi còn sụn tăng trưởng đang mở ở đầu dưới xương đùi và đầu trên xương chày, tức ngay sát khớp gối. Đây là vùng quyết định chiều dài chi khi trẻ lớn lên, nên các thiết bị như laser cường độ cao, sóng xung kích hay từ trường trị liệu không được chỉ định chiếu trực tiếp lên đó. Với trẻ, giá trị nằm ở bài tập đúng và đều, không nằm ở máy mạnh.

Điều MBJ làm

• Bài tập cá nhân hóa dưới dạng trò chơi: kỹ thuật viên thiết kế bài tập theo độ tuổi và mức độ hạn chế vận động của từng trẻ, đưa vào hình thức trò chơi để trẻ hợp tác thay vì sợ buổi tập.
• Trị liệu bằng tay nhẹ nhàng: vận động trị liệu thủ công và kéo giãn có kiểm soát nhằm giữ biên độ gấp duỗi, phòng co rút gân kheo.
• Đánh giá dáng đi và trục chi: quan sát dáng đi qua từng chặng, đo chênh lệch chiều dài hai chân, kết hợp siêu âm đánh giá phần mềm quanh khớp. Đây là phần MBJ có kinh nghiệm sẵn từ việc theo dõi trục chi cho trẻ.
• Hướng dẫn phụ huynh tập cùng con tại nhà: phần lớn hiệu quả đến từ những buổi tập ngắn lặp lại hằng ngày ở nhà, buổi tập tại phòng khám chỉ đóng vai trò hiệu chỉnh kỹ thuật.
• Giữ đúng tuyến: mọi can thiệp dựa trên chỉ định của bác sĩ điều trị. Khi trẻ có dấu hiệu bùng phát đợt viêm, sốt hoặc thay đổi thị lực, MBJ hướng dẫn gia đình quay lại chuyên khoa trước, không tiếp tục lịch tập.

Kết quả phục hồi phụ thuộc vào thể bệnh, mức kiểm soát viêm bằng thuốc và mức độ đều đặn khi tập tại nhà. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách tập vật lý trị liệu được tổ chức tại phòng khám.

Xem thêm: 4 bài tập viêm khớp gối, vai, háng, bàn tay và cổ tay tại nhà

Chăm sóc tại nhà và tiên lượng

Phần lớn kết quả điều trị JIA được quyết định ở nhà, qua việc tuân thủ thuốc, tập đều và đi khám mắt đúng lịch. Buổi tập tại phòng khám hay lần kê đơn của bác sĩ chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng thời gian của trẻ.

Hướng dẫn chăm sóc tại nhà

• Chườm ấm buổi sáng: làm mềm cơ và giảm cứng khớp trước khi trẻ bước xuống giường hoặc trước buổi tập.
• Chườm lạnh khi khớp sưng nóng: dùng sau vận động hoặc trong đợt viêm cấp, bọc đá trong khăn mỏng, mỗi lần không quá 15 phút, không áp đá trực tiếp lên da.
• Duy trì vận động đều: bơi lội là lựa chọn tốt nhất vì rèn cơ mà không dồn trọng lực lên gối.
• Dinh dưỡng hỗ trợ xương: đủ canxi và vitamin D để bảo vệ mật độ xương, nhất là khi trẻ đang dùng corticoid; thực phẩm giàu omega-3 hỗ trợ giảm viêm; giữ cân nặng hợp lý để giảm tải cho gối.
• Hỗ trợ tâm lý: khuyến khích trẻ tham gia hoạt động trường lớp như bình thường, tránh khiến trẻ tự thấy mình khác biệt hoặc bị coi là yếu ớt.
• Tuân thủ lịch tái khám: khám khớp theo hẹn và khám mắt định kỳ, kể cả trong giai đoạn trẻ hoàn toàn không có triệu chứng gì.

Tiên lượng và những điều cần theo dõi lâu dài

Tiên lượng JIA đã thay đổi rất nhiều nhờ thuốc sinh học và chiến lược điều trị sớm. Khi được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, phần lớn trẻ đạt trạng thái lui bệnh kéo dài, đi học, chơi thể thao và trưởng thành bình thường. Bệnh vẫn chưa có phương pháp chữa dứt điểm, nên mục tiêu thực tế là kiểm soát viêm liên tục thay vì kỳ vọng khỏi hẳn sau một đợt điều trị.

Hai điểm cần theo dõi dài hạn. Thứ nhất là mắt: viêm màng bồ đào có thể xuất hiện khi khớp đã yên, nên lịch khám mắt không dừng lại lúc trẻ hết đau gối. Thứ hai là sự phát triển của chi: viêm kéo dài tại một bên gối làm tăng tưới máu quanh sụn tăng trưởng bên đó, khiến chân bên bệnh có thể dài hơn chân lành, tạo chênh lệch chiều dài hai chân và ảnh hưởng dáng đi. Phát hiện sớm chênh lệch này giúp can thiệp bằng lót giày hoặc bài tập điều chỉnh trước khi trẻ hình thành dáng đi bù trừ khó sửa.

Xem thêm: Bàn chân bẹt ở trẻ: can thiệp sớm 3–7 tuổi, không phẫu thuật

Câu hỏi thường gặp

Viêm khớp gối ở trẻ em có nguy hiểm không?

Có, bệnh nguy hiểm nếu bị bỏ qua hoặc điều trị muộn, nhưng kiểm soát tốt được khi phát hiện sớm. Hậu quả của viêm kéo dài không kiểm soát gồm bào mòn sụn khớp, hạn chế vận động, chênh lệch chiều dài hai chân và mất thị lực do viêm màng bồ đào. Điều đáng nói là các hậu quả này tích lũy âm thầm, không tương xứng với mức đau mà trẻ thể hiện ra bên ngoài.

Viêm khớp tự phát thiếu niên có khỏi hẳn được không?

JIA chưa có phương pháp chữa dứt điểm, nhưng rất nhiều trẻ đạt được trạng thái lui bệnh, tức không còn triệu chứng và có trường hợp không cần dùng thuốc nữa. Khả năng lui bệnh phụ thuộc thể bệnh, thời điểm bắt đầu điều trị và mức đáp ứng thuốc. Ngay cả khi đã lui bệnh, trẻ vẫn cần tái khám theo hẹn vì bệnh có thể bùng phát trở lại.

Viêm khớp gối có ảnh hưởng chiều cao của trẻ không?

Có thể, theo hai cơ chế khác nhau. Viêm hệ thống kéo dài cùng việc dùng corticoid dài ngày có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng chung. Ở hướng ngược lại, viêm khu trú tại một bên gối lại kích thích sụn tăng trưởng bên đó, khiến chân bên bệnh dài hơn chân lành. Đây là lý do bác sĩ đo chiều dài hai chân trong mỗi lần tái khám. Đây cũng là lý do kiểm soát viêm sớm quan trọng với trẻ hơn với người lớn.

Bao lâu cần cho trẻ khám mắt một lần?

Tần suất do bác sĩ nhãn khoa quyết định theo nhóm nguy cơ, thường dày nhất khoảng 3 tháng một lần với nhóm nguy cơ cao. Nhóm nguy cơ cao gồm trẻ mắc thể ít khớp, khởi phát bệnh khi còn nhỏ tuổi và có kháng thể kháng nhân dương tính. Các nhóm còn lại thường được hẹn thưa hơn, khoảng 6 đến 12 tháng. Vì viêm màng bồ đào ở trẻ không gây đỏ mắt hay đau mắt, chờ tới khi trẻ kêu khó nhìn thì tổn thương thường đã xảy ra.

Trẻ viêm khớp gối phục hồi chức năng ở Bình Dương được không?

Được, với điều kiện nơi tập phối hợp cùng bác sĩ Khớp Nhi đang theo dõi bệnh cho trẻ chứ không tự đặt phác đồ riêng. Phòng khám MBJ tại Thủ Dầu Một nhận tập vận động trị liệu và trị liệu bằng tay cho trẻ theo chỉ định của bác sĩ điều trị, kèm đánh giá dáng đi và trục chi qua từng giai đoạn. Phụ huynh có thể gọi hotline 0828 122 929 để trao đổi trước về tình trạng của con.

Kết luận

Viêm khớp gối ở trẻ em là bệnh mạn tính cần theo dõi dài hạn, mà dấu hiệu sớm nhất lại là những thay đổi rất dễ bị bỏ qua: đi khập khiễng buổi sáng, chậm chạp khi xuống giường, ngại chạy nhảy. Mốc cần nhớ vẫn là 6 tuần. Nguyên tắc cần nhớ là sưng khớp kèm cứng khớp buổi sáng không bao giờ là hiện tượng lớn nhanh bình thường.

Kết quả tốt đến từ ba việc làm song song: dùng thuốc theo phác đồ của bác sĩ Khớp Nhi, tập phục hồi chức năng đều đặn để giữ tầm vận động và sức cơ, khám mắt định kỳ kể cả khi khớp đã yên. Nếu con bạn đang có biểu hiện sưng gối, đi khập khiễng hay cứng khớp buổi sáng, hãy đưa trẻ tới cơ sở có chuyên khoa Khớp Nhi để được đánh giá sớm. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám và chỉ định của bác sĩ.

MBJ Team

Đội ngũ chuyên gia y tế tại Phòng khám MBJ với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ xương khớp và phục hồi chức năng. Chúng tôi cung cấp thông tin sức khỏe chính xác, dựa trên bằng chứng lâm sàng – giúp bạn hiểu đúng và chủ động hơn trong việc chăm sóc cột sống.

⚠️ Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo về mặt y khoa. Để hiểu rõ tình trạng bệnh lý của bản thân, bạn đọc nên đến các trung tâm y tế hoặc phòng khám chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn điều trị phù hợp. Không nên tự ý áp dụng phác đồ điều trị khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ.

Đã kiểm duyệt bởi BS CKI Vũ Thị Minh Nguyệt – Giám đốc chuyên môn phòng khám MBJ